Aandachtsbeeld voor de maand oktober

Het hoefde alleen maar gevonden te worden.

Herfst, en onze verhouding tot de natuur.

Oktober is ook de maand van de ‘dankdag voor het gewas’. Omdat je bij dit thema dan al gauw uitkomt op varianten van liturgische schikkingen met vruchten en granen heb ik het onderwerp breder geïnterpreteerd als ‘onze verhouding tot de natuur’.

Met herman op stap in de natuur

herman de vries – from the forest floor (collage), 1997

Tekst – Het hoefde alleen maar gevonden te worden, Esther Jansma

Met zijn werk wil herman de vries mensen bewuster laten kijken naar de natuur, waarvan ze in zijn ogen vervreemd zijn. In Schiedam was in 2014 een overzicht te zien van zijn levenswerk. Het was geen doorsnee tentoonstelling die Stedelijk Museum Schiedam maakte over herman de vries (83) maar wel heel intrigerend! Dat past ook wel bij deze eigenwijze kunstenaar die al meer dan vijftig jaar een aparte figuur is in de Nederlandse beeldende kunst. Al was het alleen al omdat hij zijn naam zonder hoofdletters schrijft. Hij houdt niet van hiërarchieën: in de natuur, zijn belangrijkste inspiratiebron, bestaan ze niet.

Zoals gezegd wil de vries mensen bewuster laten kijken naar de natuur. Hij laat zien hoe bijzonder en mooi grassen en bladeren zijn en hoeveel variaties er zijn. Gewoon door ze te tonen 'zoals ze zijn'. Zonder dat belerende toontje waarmee natuurbeschermers soms behept zijn. Het enige wat hij doet is registreren, verzamelen en ordenen.

Zo aanstekelijk werkte de uitstalling van bladeren, planten en half vergane boomstronken, dat je zin kreeg in een echte wandeling door bos en wei om ook zelf materialen te verzamelen, te drogen en in te lijsten. En dan rook het ook nog naar de natuur op die tentoonstelling!

Hij liet zien hoe mooi de natuur is, gewoon zoals die bestaat, zonder dat hij daar iets aan verandert of toevoegt. Zo slecht hij de grenzen tussen wetenschap en kunst, tussen cultuur en natuur, tussen toeval en ordening. In zijn wereldbeeld hangt alles met alles samen. In de woorden die hij in een steengroeve vlakbij zijn woonplaats in het Zuid-Duitse Steigerwald liet beitelen:

“everything is always significant for all”

Natuur is niet iets wat wij alleen maar moeten beheren (dat natuurlijk ook wel) maar voor herman de vries allereerst iets wat wij zomaar in de schoot geworpen krijgen. Als een cadeautje van de lieve Heer zou ik willen zeggen. Iets om bij stil te staan!

Henk Wassink